Aktualności

Konferencja szkoleniowa „Aktualne tendencje na rynku leczniczych produktów roślinnych. Wymagania jakościowe i rejestracyjne.”

26 maja 2023 r. w Warszawie odbędzie się Konferencja Szkoleniowa „Aktualne tendencje na rynku leczniczych produktów roślinnych. Wymagania jakościowe i rejestracyjne” organizowana przez Polski Komitet Zielarski we współpracy z Sekcją Fitoterapii PTLek

Konferencja stacjonarna równocześnie z transmisją online.

Lokalizacja Konferencji

  • Warszawski Uniwersytet Medyczny, ul. Banacha 1, 02-097 Warszawa

Program Konferencji

  • 8:30-9:00 Rejestracja uczestników, powitalna kawa.
  • 9:00-9:20 Przywitanie gości i rozpoczęcie konferencji.

Część 1

  • 9:20-9:40 Miejsce leku roślinnego we współczesnej farmakoterapii – Przemysław Mikołajczak.
  • 9:40-10.00 Rejestracyjne podstawy prawne dla produktów leczniczych roślinnych - Jolanta Pietrkiewicz – Knecht.
  • 10:00-10:20 Aktualny stan rejestracji produktów leczniczych roślinnych, obecne wyzwania rejestracyjne dla podmiotów odpowiedzialnych leku roślinnego – Paweł Pawłowski.
  • 10:20-10:40 Alkaloidy pirolizydynowe w roślinach i surowcach zielarskich – źródła, drogi zanieczyszczeń i zapobieganie - Katarzyna Bączek.
  • 10:40-11:00 Pestycydy w surowcach zielarskich pozyskiwanych z roślin dziko rosnących – Olga Kosakowska.
  • 11:00-11:30 Dyskusja.
  • 11:30-12:00 Przerwa kawowa.

Część 2

  • 12:00-12:20 Analysis of pesticides and pyrrolizidine alkaloids in Herbal Medicinal Products: requirements and approaches for validation and documentation – Hartwig Sievers.
  • 12:20-12:40 Wymagania Dobrej Praktyki Wytwarzania obowiązujące dla wytwarzania leku roślinnego – Marcin Rynkiewicz.
  • 12:40-13:00 Trendy na rynku produktów roślinnych – Anna Michalak.
  • 13:00-13:20 Rola ekspertów Farmakopei Europejskiej w kształtowaniu wymagań jakościowych dla substancji i przetworów roślinnych – Bogdan Gulanowski, Kamil Pawłowicz.
  • 13:20-13:40 Ocena naukowa bezpieczeństwa preparatów roślinnych w HMPC EMA – Wojciech Dymowski.
  • 13:40-14:20 Dyskusja i podsumowanie konferencji.
  • 14:20 Zakończenie konferencji i wspólny obiad.

Informacje na www.pkz.pl oraz e-mail: pkz@iwnirz.pl.

Bonifraterska Konferencja Ziołolecznictwa 2022 – Fitoterapia u osób starszych

Uprzejmie informujemy, że Sekcja Fitoterapii PTL współorganizuje Bonifraterską Konferencję Ziołolecznictwa 2022 – Fitoterapia u osób starszych. Odbędzie się ona w dniu 25.11.2022 r w Centrum Okopowa w Warszawie.

Podczas Konferencji wystąpią eksperci z wykładami prezentującymi przede wszystkim najbardziej interesujące zagadnienia fitoterapii u osób starszych. Odbędzie się również Sesja Plakatowa, na której zostaną zaprezentowane prace badawcze.

Program Bonifraterskiej Konferencji Ziołolecznictwa 2022 – Fitoterapia u osób starszych jest dostępny na stronie www.konferencja-ziololecznictwa.bonifratrzy.pl.

Jubileuszowa Konferencja Naukowa z okazji 90-lecia Polskiego Komitetu Zielarskiego – Zioła w XXI wieku biogospodarka w perspektywie dalszego rozwoju branży zielarskiej

W dniach 2 i 3 czerwca 2022 r. w ramach 18 Sejmiku Zielarskiego odbyła się Jubileuszowa Konferencja Naukowa z okazji 90-lecia Polskiego Komitetu Zielarskiego.

Program Konferencji przedstawiał się następująco:

2 czerwca 2022 r. (czwartek)

  • 8.30 – 9.00 Rejestracja uczestników / Registration of participants
  • 9.00 – 9.10 Otwarcie konferencji / Opening of the conference
  • 9.10 – 9.30 Odznaczenie zasłużonych dla rozwoju polskiego zielarstwa i ziołolecznictwaoraz rolnictwa / Recognition of contributors to the development of Polish herbal practice and medicine and agriculture
  • 9.30 – 10.00 Wystąpienia gości / Addresses by the guests
  • 10.00 – 11.00 Wykłady inauguracyjne / Inaugural lectures
  • 10.00 – 10.30 Anita Magowska: Organizacja jakiej nie było / An organisation like none before
  • 10.30 – 11.00 Jerzy Woy-Wojciechowski: Quo vadis medicina?
  • 11.00 – 11.30 Przerwa / Break
  • 11.30 – 13.30 Sesja 1 – „Współczesne zielarstwo i ziołolecznictwo na świecie” (Sesja międzynarodowa / angielskojęzyczna)
  • 11.30 – 13.30 Session 1 – Modern herbal practice and medicine in the world (International session / in English)

Sesję prowadzili / Session led by: Andrzej Ostrowicz i Mariola Dreger

  • 11.30-11.45 Michael Keusgen: Czy rośnie gdzieś zioło przeciwko rakowi… / Is there a herb against cancer growing somewhere…?
  • 11.45-12.00 Wolfram Junghanns: Uprawa i przetwórstwo ziół w XXI wieku / Growing and processing herbs in the XXI century
  • 12.00-12.15 Eva Zamborine Nemeth-: Wyzwania XXI wieku i odpowiedzi węgierskiego sektora roślin leczniczych / Challenges of the XXIst century and answers of the Hungarian medicinal plant sector
  • 12.30-12.45 Frank Marthe: Kminek o zwiększonej zawartości olejków eterycznych otwiera nowe perspektywy w przemyśle farmaceutycznym / Caraway with increased essential oil content offers new perspectives in the pharmaceutical industry
  • 12.45-13.00 Hartvig Sievers: Pozostałości i zanieczyszczenia w ziołowych produktach leczniczych – wyzwania i podejścia do pozyskiwania, analizy i dokumentacji / Residues and contaminants in herbal medicinal products – challenges and approaches for sourcing, analysis and documentation
  • 13.00- 13.15 Marcin Ożarowski: Medyczne zastosowanie konopi / Medical use of Cannabis sativa L.
  • 13.15 – 13.30 Dyskusja „speakers corner” / Speakers’ corner discussion
  • 13.30 – 14.30 Przerwa obiadowa / Lunch break
  • 14.30 – 15.00 Otwarcie sesji plakatowej / Opening of the poster session
  • 15.00 – 18.15 Sesja 2a – sesja sekcji surowcowej PKZ
  • 15.00 – 18.15 Session 2a – session of the Polish Herbal Committee section of raw material

Zielarska gospodarka surowcowa – Herbal raw material management

Sesję prowadzili / Session led by: Paweł Kędzierski i Czesław Papież

  • 15.00 – 15.15 Heidi Heuberger: Udoskonalone dane dotyczące pobierania składników odżywczych dla zrównoważonego nawożenia MAP – wykład online / Improved nutrient uptake data for sustainable fertilization of MAPs – online lecture
  • 15.15 – 15.30 Jadwiga Andrzejewska: Intercropping w uprawie roślin zielarskich / Intercropping in the cultivation of herbal plants
  • 15.30 – 15.45 Małgorzata Kania-Dobrowolska: Surowce roślinne pomocne w terapii chorób dietozależnych / Herbal substances helpful in the treatment of diet-related diseases
  • 15.45 – 16.00 Antoni Szumny: Wpływ warunków suszenia na zawartość związków czynnych w wybranych surowcach roślinnych / The impact of drying conditions on the content of active compounds in selected raw herbal materials
  • 16.00 – 16.15 Zenon Węglarz, Katarzyna Bączek: Dziko rosnące rośliny lecznicze, ich występowanie i ekologiczny zbiór / Wild medicinal plants, their occurence and ecological harvest
  • 16.15 – 16.30 Monika i Robert Kuryluk: Doświadczenia w ekologicznej uprawie kozłka lekarskiego / Experience of ecological cultivation of Valeriana officinalis
  • 16.30 – 16.45 Katarzyna Wielgusz Wykorzystanie olejku eterycznego z konopi i wybranych roślin zielarskich w ochronie lnu i melisy lekarskiej przed porażeniem chorobami grzybowymi / The use of hemp essential oil and extracts from selected herbal plants in the protection of flax and lemon balm against fungal diseases
  • 16.45 – 17.00 Dyskusja / Discussion
  • 17.00 – 17.15 Przerwa / Break
  • 17.15 – 17.30 Marcin Praczyk, Aleksandra Wawro: Ocena możliwości efektywnego wykorzystania surowców lnu uprawnego w biogospodarce obiegu zamkniętego / Assessing the possibilities for effective use of flax raw materials in the circular bioeconomy
  • 17.30 – 17.45 Joanna Grześkowiak: Morwa biała – zastosowanie w ziołolecznictwie i biogospodarce / White mulberry – application in herbal medicine and bioeconomy
  • 17.45 – 18.00 Krzysztof Pilarski: Możliwości zastosowania roślin w biogospodarce / Possibilities for using plants in bioeconomy
  • 18.00 – 18.15 Dyskusja / Discussion
  • 18.15 – 19.00 Przerwa / Break
  • 15.00 – 18.15 Sesja 2b – sesja sekcji przemysłowo-handlowej PKZ
  • 15.00 – 18.15 Session 2 b – session of the Polish Herbal Committee section of industry
    and trade

Przetwórstwo zielarskie i rynek produktów ziołowych – Herb processing and the market for herbal products

Sesję prowadzili / Session led by: Kamil Pawłowicz i Jacek Przybylski

  • 15.00 – 15.15 Małgorzata Kęsik-Brodacka: Szczepionki nowej generacji otrzymywane w roślinach transgenicznych / New generation vaccines obtained from transgenic plants
  • 15.15 – 15.30 Anna Szurpnicka: Jemioła – recepta na uśmiech / Mistletoe – a recipe for a smile
  • 15.30 – 15.45 Małgorzata Sznitowska: Kierunki rozwoju technologii postaci produktów ziołowych (trendy rozwojowe) / Directions in the development of technologies of herbal products’ forms (developmental trends)
  • 15.45 – 16.00 Justyna Baraniak: Problemy z surowcami roślinnymi w suplementach diety dla wybranych grup konsumentów (dzieci, ciężarne, sportowcy) / Problems with herbal substances in food supplements for selected consumer groups (children, pregnant women, athletes)
  • 16.00 – 16.15 Jerzy Jambor: Wytwarzanie ekstraktów roślinnych – kierunki rozwoju / Production of herbal extracts – directions of development
  • 16.15 – 16.30 Łukasz Sroczyński: Rynek produktów ziołowych w Polsce / Herbal Market in Poland
  • 16.30 – 16.45 Greta Krzyżek-Malska: Trendy w marketingu leczniczych produktów ziołowych/ Marketing trends in medicinal plant products
  • 16.45 – 17.00 Dyskusja / Discussion
  • 17.00 – 17.15 Przerwa / Break
  • 17.15 – 17.30 Anna Michalak: Trendy na rynku produktów roślinnych / Trends on the herbal products market
  • 17.30 – 17.45 Małgorzata Strzelczyk: Fitochemia i efekty terapeutyczne owoców Ostropestu plamistego Silybum marianum L. na przykładzie polskiej odmiany Silma / Phytochemistry and therapeutic effects of milk thistle fruits (Silybum marianum L.) on the example of Polish cultivar Silma
  • 17.45 – 18.00 Elżbieta Hołderna-Kędzia: Ocena mikrobiologicznej aktywności propolisu / Study of the antimicrobial activity of ethanolic propolis extracts
  • 18.00 – 18.15 Dyskusja / Discussion
  • 18.15 – 19.00 Przerwa / Break
  • 19.00 – 20.30 Kolacja w Kolegium Rungego, ul. Wojska Polskiego 52 / Dinner in the Kolegium Rungego, 52 Wojska Polskiego Street
  • 20.30 – 21.30 Koncert zespołu Sary Czureja-Łakatosz / Concert by Sara Czureja-Łakatosz’s band

3 czerwca 2022 r. (piątek) 3rd June 2022 (Friday)

  • 09.00 – 09.15 Otwarcie drugiego dnia konferencji / Opening of the second day of the conference
  • 09.00 – 13.00 Sesja 3 – sesja sekcji naukowej PKZ
  • 09.00 – 13.00 Session 3 – session of the Polish Herbal Committee scientific section

Kierunki rozwoju zielarstwa i ziołolecznictwa – Development of herbal practice and medicine

Sesję prowadzili / Session led by: Marcin Ożarowski i Kazimierz Głowniak

  • 09.15 – 09.30 Barbara Steinhoff: Rośliny lecznicze w Farmakopei Europejskiej: aktualne wydarzenia – wykład online / Medicinal Plants in the European Pharmacopoeia: Current developments – online lecture
  • 09.30 – 09.45 Renata Ochocka: Zastosowanie surowców roślinnych i metabolitów wtórnych w pielęgnacji i schorzeniach skóry / Application of plant raw materials and secondary metabolites in skin care and diseases
  • 09.45 – 10.00 Justyna Gornowicz-Porowska: Nowe możliwości fitoterapii chorób skóry / New possibilities for the use of phytotherapy for skin diseases
  • 10.00 – 10.15 Barbara Nytko: Surowce roślinne a zaburzenia psychiczne. Lawenda lekarska –potencjalne zastosowanie w depresji i stanach lękowych? / Raw plant materials and mental disorders. Lavendula officinalis – potential uses for depression and anxiety?
  • 10.15 – 10.30 Małgorzata Zimniewska: Ekstrakty ziołowe wartością dodaną funkcjonalnych tekstyliów / Herbal extracts as the added value of functional textiles
  • 10.30 – 10.45 Radosław Ekiert: Adaptogeny roślinne / Adaptogenic herbs
  • 10.45 – 11.00 Dyskusja / Discussion
  • 11.00 – 11.15 Przerwa / Break
  • 11.15 – 11.30 Judyta Cielecka-Piontek: Od surowców roślinnych do produktów leczniczych – badania prowadzone w Katedrze i Zakładzie Farmakognozji Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu / From raw plant materials to medicinal products – research studies conducted in the Department and Faculty of Pharmacognosy of the Poznań University of Medical Sciences
  • 11.30 – 11.45 Mariola Dreger: Mikropropagacja konopi włóknistych w celu uzyskania roślin do izolacji kanabinoidów / Micropropagation of fibre hemp to obtain plants for the isolation of cannabinoids
  • 11.45 – 12.00 Krzysztof Krawczyk: Identyfikacja i charakterystyka Pseudomonas syringae pv. mori, infekującego morwę białą (Morus alba) w Polsce / Identification and characterization of Pseudomonas syringae pv. mori, infecting the white mulberry (Morus alba) in Poland
  • 12.00 – 12.15 Karolina Zajączek: Aksamitka rozpierzchła (Tagetes patula L.), janowiec barwierski (Genista tinctoria) i rezeda żółtawa (Reseda luteola L.) źródłem naturalnych barwników oraz prozdrowotnych właściwości / Marigold (Tagetes patula L.), dyer’s broom (Genista tinctoria) and weld (Reseda luteola L.) as a source of natural dyes and health-promoting properties
  • 12.15 – 12.30 Kamil Pawłowicz: Nowe oblicze aloesu drzewiastego / The new face of Aloe arborescens
  • 12.30 – 12.45 Dyskusja / Discussion
  • 13.00 – 14.00 Przerwa obiadowa / Lunch break
  • 15.00 – 17.00 Zwiedzanie zakładu Curtis Health Caps S.A. / Visit to Curtis Health Caps S.A.

Patronat medialny / Media partners: Czasopismo Aptekarskie, Postępy Fitoterapii, Herba Polonica

Komitet naukowy / Scientific Committee: Jadwiga Andrzejewska, Rafał Chmielecki, Judyta Cielecka-Piontek, Bogusław Czerny, Wojciech Dymowski, Justyna Gornowicz-Porowska, Kazimierz Głowniak, Jerzy Jambor, Wolfram Junghanns, Marcin Kołakowski, Anna Kowalczuk, Małgorzata Łochyńska, Anita Magowska, Irena Matławska, Przemysław Ł. Mikołajczak, Renata Ochocka, Andrzej Ostrowicz, Marcin Ożarowski, Hartwig Sievers, Rafał Spachacz, Barbara Steinhoff, Dariusz Szabela, Małgorzata Sznitowska, Jerzy Woy-Wojciechowski (przewodniczący/president), Małgorzata Zimniewska

Komitet organizacyjny / Organising Committee: Rafał Chmielecki(przewodniczący/president), Anna Jakubowska, Jerzy Jambor, Elżbieta Hołderna-Kędzia, Magdalena Krzyżaniak, Krzysztof Nowak, Małgorzata Górska-Paukszta, Milena Szalata, Ewelina Szczęsna-Glinka, Barbara Zygmunt

Biuro Zarządu Polskiego Komitetu Zielarskiego – General Board Office of the Polish Herbal Committee

  • ul. Wojska Polskiego 71b, 60-630 Poznań
  • Tel./ Phone numbers: (+48) 61 84 55 800; 865 (+48) 605 952 964
  • E-mail: pkz@iwnirz.pl

Konferencja pt „Rośliny lecznicze w nauce i kulturze”

W dniach 20-22 maja 2022 r. w Warszawie odbyła się Międzynarodowa Konferencja Naukowa skupiająca badaczy reprezentujących antropologię kulturową, historię nauki, historię medycyny, historię farmacji, historię botaniki, archeobotanikę, językoznawstwo, farmakognozję, botanikę farmaceutyczną, rolnictwo i inne dyscypliny.

Celem konferencji „Rośliny lecznicze w nauce i kulturze” było zbliżenie nauk przyrodniczych i eksperymentalnych, m.in. z dziedziny fitochemii i farmakologii z badaniami historycznymi i społecznymi w zakresie ziołoznawstwa i ziołolecznictwa. Konferencja stanowiła kontynuację podobnych z założenia badań prowadzonych od lat 80. przez Panią profesor Barbarę Kuźnicką Instytutu Historii Nauki, Oświaty i Techniki Polskiej Akademii Nauk, a efektem Jej działalności był m.in. cykl zorganizowanych interdyscyplinarnych seminariów i konferencji oraz seria wydawnicza „Historia leków naturalnych” (6 tomów).

Tegoroczna Konferencja została zorganizowana przez Instytut Historii Nauki im. Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów Polskiej Akademii Nauk, Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Jagiellońskiego i Societas Scientiarum Klukoviana et Jablonovianae.

Współorganizatorami tego wydarzenia były: Sekcja Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego, Sekcja Historii Farmacji Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego, Polskie Towarzystwo Botaniczne, Towarzystwo Karpackie i Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu.

Honorowymi Patronami byli: Komitet Historii Nauki i Techniki Polskiej Akademii Nauk i Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie.

Patronat medialny nad Konferencją objęły pisma naukowe „Farmacja Polska”, „Medycyna Nowożytna” i „Postępy Fitoterapii”.

Interdyscyplinarny program i bardzo ciekawe referaty spotkały się z pozytywną oceną i dużym zainteresowaniem uczestników Konferencji.

Na Konferencji referaty wygłosili członkowie Sekcji Fitoterapii PTL prof. dr hab. Mirosława Krauze-Baranowska, Katedra i Zakład Farmakognozji, Gdański Uniwersytet Medyczny: „Rodzaj Arnica – źródło surowców o różnorodnym składzie oraz jej zastosowanie w lecznictwie” oraz prof. dr hab. Irena Matławska: „Rola fitoterapii w Covid 19”.

W Konferencji uczestniczył także zastępca Prezesa Sekcji Fitoterapii PTL dr med. Dariusz Szabela.

Na stronie internetowej tego wydarzenia zarejestrowało się ponad 150 osób, a w trakcie Konferencji uczestniczyło ponad 120 osób z uczelni wyższych, instytucji muzealnych oraz instytucji kultury i nauki.

Konferencja została zarejestrowana i po „obróbce technicznej”, koniecznych zabiegach redakcyjnych, nagranie zostanie udostępnione przez Internet.

Organizatorzy planują, że efektem końcowym Konferencji będzie publikacja w formie zwartej „monografii wieloautorskiej” lub numer specjalny „Medycyny Nowożytnej”.

Iwona Arabas i Robert Księżopolski

I Ogólnopolska Konferencja nt. Fitoterapia XXI wieku

11 grudnia 2021 roku w Gdyni odbyła się konferencja „Fitoterapia XXI wieku”, która miała charakter hybrydowy, a więc w ograniczonej ze względu na obostrzenia pandemiczne liczbie stacjonarnych uczestników oraz on-line, co dawało możliwość śledzenia obrad i dyskusji poprzez transmisję internetową. Kierownikiem Naukowym Konferencji była prof. dr hab. n. farm. Mirosława Krauze-Baranowska. Konferencja obejmowała 4 różne tematycznie sesje.

Sesja I: Referat inauguracyjny zatytułowany „Fitoterapia – historia, współczesność i nowe wyzwania” wygłosiła dr hab. n. farm. Izabela Fecka, prof. Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Kolejne wystąpienie było poświęcone tematowi „Pozycja leczniczego produktu roślinnego w Polsce na tle krajów UE”, którego autorami byli dr Jerzy Jambor (Polski Komitet Zielarski) i dr hab. n. farm. Tomasz Baj (Katedra Farmakognozji z ORL -Uniwersytet Medyczny w Lublinie).

Sesja II: „Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania produktów pochodzenia roślinnego na tle danych naukowych”. Ta część konferencji była zróżnicowana tematycznie i obejmowała treści związane ze skutecznością produktów ziołowych stosowanych w terapii chorób układu oddechowego, moczowego oraz zespołu metabolicznego.

Sesja III: „Produkty pochodzenia roślinnego w praktyce zawodowej lekarza i farmaceuty”. W tej sesji prezentowane tematy dotyczyły aspektów praktycznych wykonywania zawodu lekarza i aptekarza, zarówno w kontekście racjonalnej fitoterapii jak i obowiązujących ram prawnych, w tym szczególnie ustawy o zawodzie aptekarza.

Sesja IV: „Medyczna marihuana i jej praktyczne zastosowanie”. W tej sesji dr n. med. Jerzy Jarosz (Fundacja Hospicjum Onkologicznego im. św. Krzysztofa w Warszawie, Ewdomed) przedstawił referat „Medyczna marihuana w praktyce zawodowej lekarza”.

W konferencji wzięło udział 380 uczestników – stacjonarnie i on-line oraz odsłuchało przez Internet około 600 dalszych.

Obszerne sprawozdanie z Konferencji zamieszczono w: Postępy Fitoterapii 2022, 1, 43-54.

Walne Zebranie Członków Sekcji Fitoterapii PTL

Nadzwyczajne Walne Zebranie Członków Sekcji Fitoterapii PTL połączone z sesją wykładową odbyło się w dniu 9 września 2021 roku w Instytucie Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w Poznaniu (ul. Wojska Polskiego 71 B, sala Coloseo na parterze). Głównym zadaniem Walnego Zebrania był wybór nowego Zarządu Sekcji na lata 2021-2025 oraz dokonanie zmian w Statucie Sekcji.

Zgodnie z programem spotkania wygłoszono dwa wykłady:

  • prof. dr hab. Irena Matławska: „Fitoterapia w zapobieganiu, leczeniu i przeciwdziałaniu niepożądanym objawom ubocznym po przebyciu Covid-19”
  • prof. dr hab. Przemysław Ł. Mikołajczak: „Zmiany metabolizmu leków stosowanych w ciąży pod wpływem spożycia warzyw, soków i owoców”.

Wkrótce sprawozdanie z przebiegu Walnego Zebrania.

Odeszli do wieczności w 2021 roku

Profesor dr Wiktor Stelmach studia farmaceutyczne ukończył z wyróżnieniem w Leningradzkim Instytucie Chemiczno-Farmaceutycznym. Pracował naukowo w Instytucie Naukowo-Badawczym WHO w stolicy Iranu Teheranie. Tam też uzyskał stopień doktora nauk farmaceutycznych. Następnie był wykładowcą Międzynarodowego Uniwersytetu Otwartego Medycyny Komplementarnej w Kolombo (Sri Lanka). Tam też uzyskał stopień doktora nauk medycznych. Praca w tych egzotycznych krajach sprawiła iż stał się ekspertem ds. surowców zielarskich używanych w tradycyjnej medycynie bliskiego i dalekiego wschodu. Pracował w instytutach naukowo-badawczych z jednej strony rosyjskich, a drugiej strony niemieckich i szwajcarskich. Postawiło go to w roli międzynarodowego eksperta ds. nowoczesnych technologii w zakresie produkcji i kontroli jakości leków naturalnych. Z drugiej strony był uznanym terapeutą stosującym szeroko w swej praktyce leki pochodzenia naturalnego. Spotkało się to z uznaniem m.in. rządu Republiki Cypru, który zatrudnił profesora Stelmacha jako eksperta ds. leków roślinnych w czasie negocjacji akcesji tego kraju do Unii Europejskiej. Znany z szeregu publikacji dotyczących m.in. tytoniu, imbiru, kawy, herbaty, perełkowca japońskiego, oliwki europejskiej. Wielki propagator terapii naturalnych uwzględniających m. in. mumio, krzem, amygdalinę, siarkę, hirudoterpię. Profesor Wiktor Stelmach był laureatem nagrody Ministra Oświaty I Wychowania za osiągnięcia w pracy dydaktycznej i wychowawczej.

Profesor Międzynarodowego Uniwersytetu Otwartego Medycyny Komplementarnej. Członek National Geographic Society.

Członek Rzeczywisty Instytutu Akupunktury oraz Leków Naturalnych Brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Członek zarządu Sekcji Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Odszedł kolejny luminarz nauk medycznych, którego postać znana była niestety bardziej za granicą niż w naszym kraju.

Śp. Profesor Wiktor Stelmach spoczął na cmentarzu w Olkuszu, pogrzeb odbył się w dniu 8 czerwca 2021 r.

Odeszli do wieczności w 2020 roku

Dr hab. Waldemar Buchwald, prof. IWNiRZ, z wykształcenia biolog, absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Stopień doktora nauk rolniczych w zakresie ogrodnictwa (1998 r.) i doktora habilitowanego (2014 r.) uzyskał na Wydziale Ogrodnictwa Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. W 1986 roku podjął pracę w Instytucie Roślin i Przetworów Zielarskich w Poznaniu. W latach 2002–2006 pełnił funkcję kierownika Zakładu Botaniki IRiPZ, a następnie od 2006 roku aż do śmierci kierował Zakładem Botaniki, Hodowli i Agrotechniki Roślin Zielarskich. W latach 2009–2010 był kierownikiem Oddziału Roślin Zielarskich, a od 2010 do 2011 roku – koordynatorem ds. Roślin Zielarskich IWNiRZ. Od 2005 do 2020 roku był członkiem zarządu Polskiego Komitetu Zielarskiego, a w latach 2009–2020 wiceprezesem tego stowarzyszenia. Pełnił także funkcję prezesa Sekcji Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego (2014-2020) i zastępcy przewodniczącego Sekcji Ogrodów Botanicznych i Arboretów Polskiego Towarzystwa Botanicznego. W latach 2010–2013 był członkiem Krajowej Rady ds. Ochrony Roślinnych Zasobów Genowych. Od 2014 do 2020 roku pełnił funkcję redaktora naczelnego kwartalnika Herba Polonica i zasiadał w Radzie Redakcyjnej czasopisma Postępy Fitoterapii (2014-2020). W 2010 roku został uhonorowany Srebrnym Krzyżem Zasługi przyznanym przez Prezydenta RP za zasługi w pracy naukowej i za działalność na rzecz rozwoju Instytutu. Profesor był wybitnym znawcą roślin zielarskich. Prowadził badania naukowe w zakresie wprowadzania do uprawy gatunków obcych i rodzimych, oceny ich zmienności, składu fitochemicznego oraz aktywności biologicznej. Zmarł nagle, 19 listopada 2020 r.

Odeszli do wieczności w 2020 roku

Dr hab. n. farm. Bogdan Kędzia, prof. IWNiRZ, farmaceuta i mikrobiolog, absolwent Akademii Medycznej w Gdańsku. Stopień naukowy doktora nauk farmaceutycznych (1970 r.) i doktora habilitowanego (2000 r.) uzyskał na Wydziale Farmaceutycznym Akademii Medycznej w Poznaniu. W latach 1965–1972 był zatrudniony w Zakładzie Mikrobiologii Farmaceutycznej AM w Poznaniu. W 1972 roku rozpoczął pracę naukową w Instytucie Przemysłu Zielarskiego w Poznaniu (następnie w Instytucie Roślin i Przetworów Zielarskich). Początkowo zatrudniony był na stanowisku adiunkta i kierownika Pracowni Mikrobiologicznej Zakładu Farmakologii. W latach 1980–1986 pełnił obowiązki kierownika Zakładu Farmakologii, a w okresie od 1992 do 2002 roku był kierownikiem tego Zakładu. W latach 1977–1990 roku pełnił funkcję Sekretarza Rady Naukowej Instytutu. W latach 2003–2015 był pracownikiem Zakładu Farmakologii i Fitochemii, a następnie Zakładu Innowacyjnych Biomateriałów i Nanotechnologii (2015–2020). W kadencji 2010-2014 powierzono mu funkcję prezesa Sekcji Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Przez wiele lat był także sekretarzem redakcji, a następnie redaktorem wiodącym czasopism Herba Polonica oraz Postępy Aerozoloterapii. Od 2004 roku aż do śmierci pełnił funkcję redaktora prowadzącego kwartalnik Postępy Fitoterapii. Uhonorowany m.in. Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi, Srebrną Odznaką Zasłużony Pracownik Przemysłu Spożywczego, Złotą Odznaką Polskiego Związku Pszczelarskiego i Nagrodą Pszczelniczego Towarzystwa Naukowego za Wybitne Osiągnięcia w Dziedzinie Apiterapii. Profesor był wybitnym specjalistą w dziedzinie mikrobiologii leku roślinnego, surowców zielarskich oraz apiterapii. Zmarł 20 lipca 2020 r.

Walne Zebranie Członków Sekcji Fitoterapii PTL

W dniu 12 października 2018 r. w siedzibie Sekcji, tj. w Instytucie Włókien Naturalnych i Roślin Zielarskich w Poznaniu, odbyło się Walne Zebranie Członków Sekcji Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Obrady rozpoczął i powitał przybyłych członków (w liczbie 34) prezes Zarządu SF prof. Waldemar Buchwald. Następnie poprosił o zabranie głosu – zaproszoną na posiedzenie Panią Dyrektor IWNiRZ – prof. Małgorzatę Zimniewską.

Prezes Sekcji przedstawił porządek i regulamin Walnego Zebrania, które zostały jednogłośnie przyjęte przez zgromadzonych uczestników. Sekretarz SF – Elżbieta Hołderna-Kędzia zaprezentowała kandydatury na nowych członków Sekcji, które wpłynęły do Zarządu w okresie od poprzedniego zebrania, tj. od 9 listopada 2017 r. do chwili obecnej. Wszyscy kandydaci odpowiadali wymaganiom Statutu i zostali w głosowaniu jawnym jednomyślnie przyjęci w poczet członków SF-PTL.

Następnie uczestnicy obrad z dużym zainteresowaniem wysłuchali dwóch wykładów. Pierwszy, zatytułowany „Racjonalna fitoterapia”, przedstawiła w przeglądowej prezentacji prof. Irena Matławska. Omówiła ona, m.in. synergizm pomiędzy surowcami roślinnymi, wymagania stawiane produktom o ugruntowanym działaniu medycznym oraz pozostałym produktom tradycyjnym, a także historyczne podstawy wiodące do powstania, rozwoju i ugruntowania racjonalnej fitoterapii w dniu dzisiejszym. W drugim wykładzie, pt. „Marihuana lecznicza – wyzwanie dla nowoczesnej farmakoterapii”, prof. Przemysław Mikołajczak zwrócił uwagę na korzyści płynące z wykorzystania konopi indyjskich w wielu ciężkich i nie poddających się leczeniu konwencjonalnemu chorób ośrodkowego układu nerwowego, w tym padaczki lekoopornej i bólu neuropatycznego. Na uwagę zasługuje również fakt, że ekstrakty i preparaty z konopi indyjskich mają niewielki potencjał uzależniający w porównaniu z innymi środkami z tej grupy.

Po krótkiej przerwie prezes Zarządu Sekcji – prof. Waldemar Buchwald zaproponował wybór w głosowaniu jawnym Prezydium Zgromadzenia. Na przewodniczącego jednogłośnie zaakceptowano prof. Przemysława Mikołajczaka, a na sekretarza mgr Małgorzatę Górską-Pauksztę. Następnie przewodniczący przedstawił dalszy regulamin obrad i zaproponował zgłaszanie kandydatów do 3-ch Komisji. W głosowaniu jawnym do Komisji Mandatowo-Skrutacyjnej weszli jednogłośnie: dr Paulina Znajdek-Awiżeń i lek. med. Tadeusz Waligóra, do Komisji Wyborczej: dr Marcin Szymański oraz mgr Małgorzata Górska-Paukszta, a w składzie Komisji Uchwał i Wniosków znaleźli się: mgr Anna Bober i lek. med. Wojciech Gziut.

W dalszej kolejności, na wniosek przewodniczącego Walnego Zebrania, prezes Zarządu Sekcji Fitoterapii-PTL prof. Waldemar Buchwald przedstawił sprawozdanie z działalności Sekcji w okresie minionej 4-letniej kadencji. W tym okresie Zarząd Sekcji podejmował starania w różnych obszarach. W ramach „Ocen eksperckich suplementów diety” opracowano regulamin Oceny Eksperckiej wraz z Formularzem zgłoszeniowym, które rozesłano drogą elektroniczną do licznych firm wytwarzających preparaty zawierające składniki roślinne. Niestety zainteresowanie przygotowaniem powyższych ocen było znikome.

Członkowie Sekcji Fitoterapii popularyzowali wiedzę naukową i popularno-naukową dotyczącą surowców i preparatów roślinnych wśród szerokiego grona odbiorców, w tym przedstawicieli różnych środowisk medycznych, a także osób spoza branży medycznej z różnych specjalności i dziedzin przemysłu. W okresie 4-letniej działalności Zarządu, Sekcja Fitoterapii PTL była współorganizatorem dwóch Sejmików Zielarskich, które odbyły się po raz pierwszy w Centrum Hotelowo-Konferencyjnym w Trzebawiu-Rosnówko, w miejsce dotychczasowego Żerkowa.

W latach 2015 i 2016 współorganizowano wraz z Phytopharm Klęka i PKZ dwie konferencje Naukowo-Szkoleniowe z cyklu „Racjonalna Fitoterapia w medycynie konwencjonalnej” adresowane do środowiska medycznego, w tym „Racjonalna Fitoterapia w profilaktyce i terapii chorób z przeziębienia” oraz „Fitoterapia w pediatrii”. Członkowie Sekcji prezentowali wykłady oraz prowadzili sesje tematyczne. Ważnym wydarzeniem była reaktywacja, wraz z Wielkopolską Izbą Lekarską, konferencji z cyklu Interherba, skierowanej do lekarzy i farmaceutów. Pierwsza z nich, pt. „Fitoterapia w praktyce lekarskiej”, odbyła się w 2015 r. w pomieszczeniach IWNiRZ. W ślad za konferencją w Biuletynie Wielkopolskiej Izby lekarskiej Nr 2/2015 zamieszczono materiały informacyjne promujące Sekcję Fitoterapii PTL.

W okresie 4-letniej działalności wiedzę z zakresu fitoterapii propagowano również na łamach kwartalnika Postępy Fitoterapii. Publikowano w nim prace oryginalne i przeglądowe, jak również zamieszczano bieżące informacje dotyczące szkoleń i konferencji dla lekarzy, farmaceutów oraz studentów medycyny i farmacji. Udaną inicjatywą okazały się studia podyplomowe organizowane przez Katedrę i Zakład Farmakognozji Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, pt. „Zioła w profilaktyce i terapii”. W kolejnych edycjach tych studiów w charakterze wykładowców zaangażowani byli również członkowie Sekcji Fitoterapii.

W ramach starań o wszechstronne wykształcenie przyszłych lekarzy wystosowano po raz kolejny pismo do Ministra Zdrowia w sprawie uwzględnienia fitoterapii w programie nauczania studentów medycyny. Członkowie Sekcji włączyli się również w opracowywanie opinii na temat suplementów diety, przygotowywania monografii roślin oraz konstruowania listy suplementów diety. Sekcja Fitoterapii zadeklarowała współorganizację Konferencji pt. „Ekologia w służbie człowieka” wraz z Pomorskim Uniwersytetem Medycznym oraz Uniwersytetem Medycznym i Uniwersytetem Przyrodniczym w Lublinie.

Następnie przewodniczący Komisji Rewizyjnej – dr Tadeusz Grochowina odczytał sprawozdanie z działalności Komisji w minionym 4-letnim okresie, po czym udzielono absolutorium ustępującemu Zarządowi.

W ramach dyskusji nad sprawozdaniami zabrał głos dr Arkadiusz Kapliński. Stwierdził on, że potencjał Sekcji Fitoterapii jako stowarzyszenia, nie jest w pełni wykorzystywany. Należałoby rozszerzyć działania promujące fitoterapię (łącznie z wydaniem materiałów informacyjnych) wśród lekarzy i studentów medycyny w całej Polsce, a nie tylko na Uniwersytecie Medycznym w Poznaniu. Ważnym zadaniem jest również dotarcie do pacjentów przychylnie nastawionych do szeroko pojętej terapii lekiem roślinnym.

Głosem w dyskusji podzielił się również dr Jerzy Jambor, który przybliżył zebranym przesłanki historyczne związane z powstaniem w 1998 r. Sekcji Fitoterapii – organu Polskiego Towarzystwa Lekarskiego, na wniosek działającego już od wielu lat w Polsce Polskiego Komitetu Zielarskiego. Po 2-letnim okresie stagnacji, Sekcję reaktywowano w 2010 r., a jej członkowie włączyli się aktywnie w prace dotyczące uregulowania rynku suplementów diety, a także propagowania racjonalnej fitoterapii wśród osób zainteresowanych tą dziedziną medycyny. Istnieje pilna potrzeba szerszego niż dotychczas propagowania leku roślinnego również poprzez stronę internetową, aktualnie mało aktywną. Do tych kwestii przychylił się także dr Dariusz Szabela z Poradni Bonifratrów w Warszawie, proponując pomoc w działalności Sekcji poprzez działania marketingowe.

W dalszym punkcie Walnego Zebrania przystąpiono do głosowania w trybie tajnym, do Zarządu i Komisji Rewizyjnej Sekcji Fitoterapii. W składzie Zarządu Sekcji spośród 14 zgłoszonych kandydatów wyłoniono 10 z największą liczbą głosów (Dariusz Szabela, Stanisław Han, Waldemar Buchwald, Jerzy Jambor, Bogdan Kędzia, Renata Ochocka, Irena Matławska, Elżbieta Hołderna-Kędzia, Wiesława Bylka, Krzysztof Błecha), natomiast do Komisji Rewizyjnej zaakceptowano 3-ch kandydatów (Tadeusz Grochowina, Marcin Samosiej, Jadwiga Panek-Lenartowicz). Członkowie Zarządu w wyniku ukonstytuowania się wybrali ze swego grona ponownie prof. Waldemara Buchwalda na przewodniczącego, dr Stanisława Hana oraz lek. med. Krzysztofa Błechę i dr Dariusza Szabelę na zastępców, prof. Irenę Matławską w charakterze skarbnika i mgr Elżbietę Hołderną-Kędzia jako sekretarza Sekcji Fitoterapii PTL. Przewodniczącym Komisji Rewizyjnej został dr Tadeusz Grochowina, a zastępcami – lek. Marcin Samosiej i lek. Jadwiga Panek-Lenartowicz.

Po ogłoszeniu wyników głosowania przez lek. med. Tadeusza Waligórę, ponownie wybrany na funkcję prezesa Sekcji Fitoterapii PTL – prof. Waldemar Buchwald podziękował wszystkim za zaufanie i zapowiedział realizację najważniejszych postulatów związanych z działalnością Sekcji w nowej kadencji i wspólnym szerokim promowaniem fitoterapii w różnych środowiskach.

W ramach wolnych głosów i wniosków przystąpiono do zgłaszania postulatów przez uczestników zebrania. Prof. Irena Matławska zaproponowała zorganizowanie I konferencji Sekcji Fitoterapii z intensywnym propagowaniem jej wśród jak najszerszej liczby członków i osób zainteresowanych, a także rozszerzenie przedmiotu _ farmakologii dla studentów medycyny o fitoterapię, z utworzeniem odrębnego kierunku kształcenia. Podobne postulaty odnośnie szkoleń dla studentów i lekarzy zgłaszali inni członkowie Sekcji (lek. med. Krzysztof Błecha, lek. med. Wojciech Gziut, prof. Wiesława Bylka). Z kolei dr Arkadiusz Kapliński i lek. med. Wojciech Gziut postulowali uzyskiwanie przez lekarzy odbywających szkolenia certyfikatów potwierdzających specjalizację w zakresie fitoterapii. Dodatkowo dr Arkadiusz Kapliński proponował rozszerzenie zakresu szkoleń o zagadnienia rolnicze. Zdaniem prof. Przemysława Mikołajczaka ze względu na przeładowanie programu studiów medycznych, wprowadzenie nowego przedmiotu napotkałoby na trudności, stąd dobrym rozwiązaniem mogą być studia podyplomowe.

Na tym Walne Zebranie członków Sekcji Fitoterapii Polskiego Towarzystwa Lekarskiego zakończono, potwierdzając wybór nowego Zarządu na następną kadencję na lata 2018-2022.

Mgr inż. Małgorzata Górska-Paukszta
Mgr farm. Elżbieta Hołderna-Kędzia